انتقال محل تأمین ارز به «تالار دوم» باعث افزایش ۳۰ تا ۳۵ درصدی قیمت کاغذ حرارتی و لیبل شد. بررسی پیامدهای این تصمیم برای تأمینکنندگان، فروشندگان و کسبوکارهای داخلی.
با اعلام فهرست جدید ۳۳۱۷ ردیف تعرفهای که از این پس باید محل تأمین ارزشان «تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلا» اعلام شود، واردات بخشی از مواد اولیه صنعتی—از جمله کاغذ خام حرارتی و لیبل—دچار تاخیر و پیچیدگیهای اداری شده است. فعالان بازار میگویند این تغییر فرایند تخصیص ارز و افزایش هزینههای سربار، هماکنون افزایش ۳۰–۳۵ درصدی قیمت این محصولات را به همراه داشته است.
افزایش ۳۰–۳۵ درصدی قیمت کاغذ حرارتی و لیبل؛ پیامد انتقال تأمین ارز از تالار اول به تالار دوم
به گزارش چشم انداز، در روزهای اخیر سامانه جامع تجارت و بانک مرکزی اعلام کردند که بیش از ۳۳۰۰ ردیف تعرفهای مشمول تأمین ارز از «تالار دوم» شدهاند؛ بدین ترتیب ثبتسفارشهایی که قبلاً در صف تخصیص بودند، باید ویرایش شوند و بعضی درخواستها رد شده و مجدداً ثبت شوند. این تغییر در شیوه تأمین ارز، تأخیرهای جدید و هزینههای انتقالی (از جمله هزینههای فرایند ثبت، میزان نرخ توافقی ارز و کارمزدها) را برای واردکنندگان به دنبال داشته است.
تولیدکنندگان و توزیعکنندگان کاغذ حرارتی و لیبل که بخش عمدهٔ مواد خام خود را وارد میکنند، از کاهش واردات و دشواری در دسترسی به تخصیص ارز خبر میدهند. آمارهای تجاری و گزارشهای صنفی نشان میدهد واردات کاغذ خام حرارتی در ماههای اخیر کاهش یافته و این کمبود عرضه، به همراه تغییر مکانیزم تخصیص ارز، فشار قیمتی شدیدی ایجاد کرده است؛ بررسیهای میدانی و قیمتگذاری بازار نشان میدهد افزایش حدود ۳۰ تا ۳۵ درصدی برای رولهای حرارتی و لیبل ثبت شده است.
بخش تحلیلی:
۱. ریشههای فنیِ افزایش قیمت
انتقال کالاها به تالار دوم معمولاً بهمعنای اعمال نرخ توافقی ارز و سازوکارهای جدیدِ فروش و تخصیص است. در کوتاهمدت این کار دو اثر همزمان دارد: اول — دسترسی سریعتر به ارز برای برخی فعالان با توان مذاکراتی، دوم — افزایش هزینه و پیچیدگی برای واردکنندگان کوچک و متوسط که مجبور به ویرایش ثبتسفارش و طی مراحل اداری بیشتر میشوند. وقتی بازار عرضه محدود و تقاضا ثابت یا افزایشی باشد، هر هزینهٔ جدید (کارمزد، مدت انتظار، نرخ توافقی بالاتر) مستقیماً به بهای تمامشده اضافه شده و قیمت نهایی را بالا میبرد.
۲. روابط بینالملل و بازار جهانی کاغذ حرارتی
کاغذ حرارتی و بسیاری از مواد اولیه لیبل بهصورت عمده وارداتی و وابسته به تولیدکنندگان آسیایی (چین، کره) هستند؛ نوسانات ارزی و مشکلات لجستیکی جهانی (افزایش هزینه حمل، محدودیت عرضه پس از اختلالات زنجیره تأمین) میتوانند جهش قیمت را تشدید کنند. در صورتی که عرضه جهانی تثبیت نشود، واردکنندگان ایرانی ناچارند هزینهها را به تولیدکننده و نهایتاً به مصرفکننده انتقال دهند. گزارشهای گمرکی و صنفی از کاهش واردات و افزایش قیمت پایه در ماههای اخیر حکایت دارد.
۳. اثر بر کسبوکارهای داخلی و خردهفروشی
کسبوکارهایی که از رول حرارتی و لیبل استفاده میکنند—مانند فروشگاهها، رستورانها، شرکتهای حملونقل و چاپخانهها—با سه گروه ریسک روبهرو هستند: کاهش حاشیه سود، نیاز به افزایش قیمت خدمات/کالا، یا کاهش کیفیت/اندازه مصرف (مثلاً استفاده از رول نازکتر). کسبوکارهای کوچک که توان مالی برای خرید ذخیره ندارند، بیشترین آسیب را خواهند دید. این وضعیت میتواند به افزایش هزینه خدمات شهری و کالاهای مصرفی منجر شود.
۴. راهحلها و سیاستگذاری پیشنهادی
- تسهیل فرایند انتقال ثبتسفارشها و تضمین حفظ اولویتهای قبلی تخصیص (طبق اعلام بانک مرکزی، اولویتها حفظ میشوند) تا از صفهای دوباره جلوگیری شود.
- ایجاد کانالهای مالی یا مکانیزمهای حمایتی (مثلاً صندوقهای پروژه ارزی یا پیشفروش ارز صادراتی) برای تأمین ارز اقلام حساس و زنجیرهای. ابزارهایی شبیه صندوقهای ارزی یا پیشفروش ارز صادراتی میتواند به روانسازی تأمین کمک کند.
- تشویق تولید داخلی کاغذ حرارتی و لیبل (در بلندمدت) و تسریع در سرمایهگذاریهای جایگزین برای کاهش وابستگی وارداتی.
۵. چشمانداز
اگر تدابیر سیاستی کاهش پیچیدگی تخصیص ارز و حمایت از تولیدکننده داخلی صورت نگیرد، امکان دارد فشار قیمتی فعلی پایدار بماند یا حتی تشدید شود. در کوتاهمدت انتظار کاهش سریع قیمت منطقی نیست مگر آنکه تخصیص ارز با روند قبلی بازگردد یا منابع ارزی جدیدی آزاد شود. این تصمیم سیاستگذارانه عملاً هزینهٔ سیاست ارزی را به زنجیره تأمین و مصرفکننده منتقل کرده است.
جمعبندی کوتاه
انتقال تأمین ارز به تالار دوم، هرچند ممکن است اهداف کلان ارزی و کنترلی داشته باشد، در کوتاهمدت باعث افزایش ۳۰–۳۵ درصدی قیمت کاغذ حرارتی و لیبل شده و فشار را بر تولیدکنندگان و کسبوکارهای مصرفکننده این کالاها افزوده است. برای کاهش آسیبها لازم است تسهیلات موقتی و سازوکارهای مالی جایگزین اجرا شود تا زنجیره تأمین بازسازی و نوسانات قیمت فروکش کند.
