موضوع «خط فقر در ایران ۱۴۰۴» به یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی تبدیل شده است. سوالهایی مانند «خط فقر در ایران چندمیلیون است؟» یا «حقوق کارگران چقدر با خط فقر فاصله دارد؟» پررنگتر از همیشه هستند.
برآوردها از خط فقر
– بر اساس گزارشها، خط فقر نسبی برای یک خانوار در ایران، در سال ۱۴۰۴، درحدود ۳۵ میلیون تومان عنوان شده است.
– در گزارشی دیگر آمده که برای یک خانوار چهار نفره در تیرماه ۱۴۰۴، هزینه زندگی حداقلی حدود ۷۳ میلیون تومان در ماه برآورد شده است.
– از سوی دیگر، خط فقر مطلق – یعنی حداقل درآمدی که برای تأمین نیازهای اولیه لازم است – برای هر فرد حدود ۱۱ میلیون و ۲۱۴ هزار تومان در ماه اعلام شده است.
این اعداد نشان میدهند که وقتی سوال «خط فقر در ایران چندمیلیون است؟» مطرح میشود، پاسخ بسیار فراتر از دهها میلیون تومان است.
فاصله دستمزد با خط فقر
طبق قانون، حداقل دستمزد باید معادل «سبد معیشت حداقلی» یا بالاتر از خط فقر باشد. اما واقعیت چنین نیست:
– گزارشها نشان میدهند که حقوق حداقلی بسیاری از کارگران بسیار زیر خط فقر برآورد شده است.
– در گزارشی آمده که «حقوق سال۱۳۴۰۴ کارگران ایران سه برابر زیر خط فقر» است.
– برای نمونه، اگر خط فقر خانوار چهار نفره را ۷۳ میلیون تومان در ماه بگیریم و حقوق حداقلی را حدود پانزده میلیون تومان، تفاوت فاحش است.
چرا عدد رسمی متفاوت است؟
– یکی از سخنگویان دولت، خط فقر سال ۱۴۰۳ را برای هر فرد ۶ میلیون و ۱۲۸ هزار تومان اعلام کرده است؛ اما این رقم با محاسبات مستقل و واقعیتهای اجتماعی سازگار نیست.
– منتقدان میگویند این ارقام «اعداد بیمبنا» هستند که نمیتوانند تصویر واقعی از هزینههای زندگی ارائه دهند.
– نرخ تورم نقطه به نقطه در شهریور ۱۴۰۴ حدود ۴۵.۳٪ اعلام شده که نشاندهنده سرعت رشد هزینههای زندگی است.
تحلیل جامع
به گزارش پایگاه خبری چشم انداز هوشمند ایران، با توجه به محاسبههای گوناگون و اظهارات کارگران، کارشناسان و رسانهها در باره خط فقر در ایران ۱۴۰۴، چند نکته کلیدی بهدست میآید:
اعلام رسمی دولت پایینتر از واقعیت است. وقتی دولت یا سخنگویان آن خط فقر را برای هر نفر حدود ۶ میلیون تومان اعلام میکنند، در عمل خانوارها با ارقام بسیار بالاتر مواجهاند. نتیجه: اعتماد عمومی آسیبدیده و گفتمان اقتصادی به سمت بیاعتمادی سوق یافته است.
افزایش هزینهها بسیار سریعتر از افزایش درآمدها شده است. وقتی برای خانوار چهار نفره رقم ۷۳ میلیون تومان در ماه (تیرماه ۱۴۰۴) برای پوشش حداقل هزینهها عنوان میشود، و حقوق بسیاری از کارگران در دهها میلیون تومان کمتر است، پس شکاف معیشتی هر روز عمیقتر میشود.
قانون کار بهدرستی اجرا نشده است. قانون در مواد مزدی خود تصریح دارد که حداقل دستمزد باید بالای خط فقر یا معادل سبد معیشت حداقلی باشد، اما عملاً این الزام رعایت نشده است. این موضوع باعث شده فشار اجتماعی بر کارگران، کارکنان دولت، معلمان و پرستاران افزایش یابد.
نبود برنامه جامع برای کاهش فقر. دولت اگرچه از سیاستهایی چون یارانه نقدی، کالابرگ الکترونیکی، اشتغالزایی و تقویت صندوقهای بازنشستگی نام میبرد، اما اقدامی که شکاف میان درآمد واقعی و هزینهها را جبران کند، هنوز دیده نمیشود. در نتیجه، شمار قابلتوجهی از مزدبگیران عملاً زیر خط فقر زندگی میکنند.
پیامدهای بلندمدت برای جامعه و اقتصاد. شکاف بزرگ میان دستمزدها و هزینههای زندگی، باعث کاهش قدرت خرید، افزایش بار خانوار، احتمال فقر چند نسلی و کاهش امید به آینده میشود. این وضعیت برای ثبات اجتماعی و توسعه اقتصادی کشور بهشدت تهدید است.
جمعبندی
اگر بخواهیم به دو سؤال اصلی پاسخ دهیم:
خط فقر در ایران ۱۴۰۴ چقدر است؟
حداقل درآمد لازم برای پوشش هزینههای زندگی واقعی امروز اصلاً با حقوق فعلی بسیاری از خانوارها مطابقت ندارد و حقوقهای معمول بسیار پایینتر از آن است.خط فقر در ایران چندمیلیون است؟
برآوردها نشان میدهند برای یک خانوار متوسط در ماه حدود ۳۰ تا ۷۰ میلیون تومان، بسته به منطقه و ترکیب هزینهها.
